Algorytm podstawowych zabiegów resuscytacyjnych wykonywanych przez ratownika przedmedycznego

1. BEZPIECZEŃSTWO
Przed jakąkolwiek czynnością upewnij się co do bezpieczeństwa miejsca. Oceń miejsce zdarzenia co do bezpieczeństwa własnego, ofiar wypadku oraz osób postronnych – np. ruch uliczny, pożar, zagrożenie porażeniem prądem, wybuchem, zadymienie, możliwość zatruć oparami, niebezpieczne substancje, agresja. Jeśli nie jest bezpiecznie i sam nie jesteś w stanie zabezpieczyć miejsca zdarzenia, ogranicz swoje działania do zawiadomienia odpowiednich służb (Straż pożarna 998, Policja 997 lub numer alarmowy 112). Jeśli jesteś w stanie sam zabezpiecz miejsce zdarzenia (np. podczas wypadku na drodze poprzez włączenie świateł awaryjnych, czy też odpowiednie ustawienie trójkąta ostrzegawczego).

Jeżeli nie potrafisz usunąć zagrożenia lub zabezpieczyć miejsca zdarzenia, a jesteś w stanie ewakuować poszkodowanego bez narażania siebie, wykonaj to przy pomocy chwytu Rautek'a.

Pamiętaj bezpieczeństwo jest sprawą priorytetową!

Jeśli jest duża ilość poszkodowanych pierwszą czynnością powinno być wezwanie fachowej pomocy, z zaznaczeniem, że chodzi o wypadek masowy.

 

2. SPRAWDŹ REAKCJĘ POSZKODOWANEGO
Przytomność poszkodowanego sprawdzamy poprzez delikatne potrząśnięcie za ramiona poszkodowanego i głośnego pytania: „Czy wszystko w porządku”.

 

3A. Jeżeli REAGUJE
*Pozostaw poszkodowanego w pozycji, w której go zastałeś, o ile nie zagraża mu żadne niebezpieczeństwo.
*Spróbuj dowiedzieć się jak najwięcej o stanie poszkodowanego i wezwij pomoc, jeśli będzie potrzebna.
*Regularnie oceniaj jego stan.

 

3B. Jeżeli NIE REAGUJE
*Głośno zawołaj o pomoc. Polega to na zawołaniu np. „Pomocy!”, lub zwrócenie się o pomoc do konkretnej osoby stojącej, lub przechodzącej w pobliżu. Nie odchodź od poszkodowanego.

*Jeżeli istnieje taka potrzeba, odwróć poszkodowanego na plecy. Następnie udrożnij drogi oddechowe poprzez odgięcie głowy i uniesienie żuchwy.
-umieść dłoń na czole poszkodowanego i ostrożnie odegnij jego głowę do tyłu (nie wykonuj przy podejrzeniu urazu kręgosłupa w odcinku szyjnym).
-opuszki palców drugiej ręki umieść na żuchwie poszkodowanego (podbródku), a następnie unieś ją.
-należy usunąć z jamy ustnej wszelkie widoczne przyczyny zatkania dróg oddechowych (obluzowane protezy zębowe oraz wszelkie inne ciała obce np. wydzielina, śluz, krew, wymiociny, resztki jedzenia, tabletki).

 

4. ODDECH
Utrzymując drożność dróg oddechowych oceń wzrokiem, słuchem i dotykiem, czy poszkodowany prawidłowo oddycha.
*Wzrokiem oceń ruchy klatki piersiowej.
*Słuchem oceń szmery oddechowe, poprzez zbliżenie ucha do ust poszkodowanego.
*Policzkiem staraj się poczuć wydychane powietrze przez poszkodowanego.
Na ocenę oddychania wzrokiem, słuchem i dotykiem poświęć nie więcej niż 10 sekund. Jeżeli masz wątpliwości czy oddech jest prawidłowy postępuj tak, jak gdyby był nieprawidłowy.

 

5A. Jeżeli ODDECH jest PRAWIDŁOWY.
*Ułóż poszkodowanego w pozycji bezpiecznej.
*Wyślij kogoś po pomoc, lub gdy jesteś sam, pozostaw poszkodowanego i sam udaj się po pomoc.
*Regularnie oceniaj oddech.

 

5B. Jeżeli ODDECH NIE jest PRAWIDŁOWY.
Wezwanie kwalifikowanej pomocy medycznej. Jeżeli jest taka możliwość poproś kogoś by zadzwonił po pogotowie, lub w razie braku telefonu by udał się wezwać pomoc. Jeżeli jesteś sam, ty zadzwoń, lub samemu udaj się po pomoc, nawet jeśli to wymaga oddalenia się od miejsca zdarzenia i pozostawienia poszkodowanego.

Jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których pierwotną przyczyną NZK są zaburzenia oddechowe np. w wyniku utonięcia, aspiracji ciała obcego czy zakrztuszenia, urazu, zatrucia lekami lub alkoholem, należy przez 1 minutę prowadzić resuscytację, a następnie udać się po pomoc. .

W przypadku stwierdzenia nagłego zatrzymania krążenia (NZK) u dzieci rutynowo zaleca się prowadzenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej (RKO) przez 1 minutę przed udaniem się po pomoc.

Po wezwaniu pogotowia rozpocznij uciskanie klatki piersiowej:
-uklęknij obok poszkodowanego, na twardym podłożu.
-ułóż nadgarstek jednej ręki na środku klatki piersiowej poszkodowanego.
-ułóż nadgarstek drugiej ręki na grzbiecie pierwszej ręki.
-spleć palce obu dłoni; upewnij się by nie wywierać nacisku na żebra poszkodowanego; nie uciskaj nadbrzusza ani dolnej części mostka.
-pochyl się nad poszkodowanym, wyprostowane w łokciach kończyny górne ustaw prostopadle do mostka i uciskaj na głębokość 5-6cm (u osób dorosłych) lub 1/3 wymiaru przednio-tylnego klatki piersiowej.
-po każdym uciśnięciu zwolnij nacisk na klatkę piersiową, nie odrywając dłoni od mostka; powtarzaj uciśnięcia z częstotliwością do ponad 100/min(nieco mniej niż 2 uciśnięcia/sekundę), ale nie więcej niż 120/min.
-ucisk i zwolnienie nacisku (relaksacji) mostka powinien być taki sam.

 

6A. ODDECHY RATOWNICZE – sztuczne oddychanie
*Po wykonaniu 30 uciśnięć klatki piersiowej udrożnij drogi oddechowe, odginając głowę i unosząc żuchwę.
*Zaciśnij skrzydełka nosa poszkodowanego używając palca wskazującego i kciuka ręki umieszczonej na czole poszkodowanego.
*Uchyl usta poszkodowanego, jednocześnie podtrzymując uniesienie żuchwy.
*Weź normalny wdech i szczelnie obejmij usta poszkodowanego swoimi ustami.
*Wdmuchuj powoli powietrze do ust poszkodowanego przez około 1 sekundę jednocześnie obserwując zachowanie się klatki piersiowej. Unoszenie się klatki piersiowej jak przy normalnym oddychaniu oznacza, iż oddech ratowniczy jest efektywny. Podczas wdmuchiwania powietrza upewniaj się, czy nie ma przecieku powietrza.
*Utrzymując odgięcie głowy i uniesienie żuchwy, odsuń swoje usta od ust poszkodowanego i obserwuj czy podczas wydechu opada jego klatka piersiowa.
*Ponownie nabierz powietrza i wdmuchnij do ust poszkodowanego w sposób jak powyżej, dążąc do wykonania dwóch skutecznych oddechów ratowniczych. Następnie ponownie i jak najszybciej wykonaj kolejnych 30 uciśnięć klatki piersiowej.
**Kontynuuj uciskanie klatki piersiowej i oddechy ratownicze w stosunku 30:2.

**Osoby zobowiązane, z racji wykonywanego zawodu, do udzielania pierwszej pomocy dzieciom powinni w trakcie resuscytacji przestrzegac proporcji 15:2 po 5 wstępnych oddechach ratowniczych (samotny ratownik może jednak nadal stosować proporcję 30:2).
**Przerwij swoje działania tylko, gdy poszkodowany zacznie prawidłowo oddychać. W innym przypadku nie przerywaj resuscytacji.
***Jeśli wykonanie skutecznego oddechu ratowniczego natrafia na trudności (brak uniesienia się klatki piersiowej), przed kolejną próbą:
-ponownie sprawdź jamę ustną poszkodowanego i usuń widoczne ciała obce.
-sprawdź czy odchylenie głowy i uniesienie żuchwy są prawidłowo wykonane.
-wykonaj nie więcej niż 2 próby wentylacji za każdym razem zanim podejmiesz ponownie uciskanie klatki piersiowej.
***Jeśli na miejscu zdarzenia obecny jest więcej niż jeden ratownik, powinni się zmieniać (z jak najkrótszymi przerwami) w wykonywaniu RKO co 2 minuty.

 

6B. Zabiegi resuscytacyjne BEZ SZTUCZNEJ WENTYLACJI.
*Jeżeli nie chcesz lub nie możesz prowadzić sztucznej wentylacji, prowadź wyłącznie uciskanie klatki piersiowej.
*Jeżeli prowadzone jest wyłącznie uciskanie klatki piersiowej powinno być wykonywane bez przerwy z częstotliwością 100 uciśnięć na minutę.
*Przerwij swoje działanie wyłącznie, gdy poszkodowany zacznie prawidłowo oddychać. W innym przypadku nie przerywaj resuscytacji.

 

7. KONTYNUUJ resuscytację DO CZASU gdy:
*Przybędzie kwalifikowana pomoc medyczna i przejmie działania.
*Powróci prawidłowy oddech u poszkodowanego.
*Ulegniesz wyczerpaniu.